گفتار درمانی ارزیابی و درمان مشکلات ارتباطی و اختلالات گفتار است. این کار توسط آسیب شناسان گفتار زبان (SLPs) انجام می شود که اغلب به آنها گفتار درمانگر گفته می شود.

از تکنیک های گفتار درمانی برای بهبود ارتباطات استفاده می شود. اینها شامل درمان مفصلی، فعالیتهای مداخله زبانی و موارد دیگر بسته به نوع اختلال گفتار یا زبان است.

چندین اختلال گفتار و زبان وجود دارد که با گفتار درمانی قابل درمان است.

لکنت زبان

یکی از شایع ترین مشکلاتی که برای درمان آن ها به مراکز گفتاردرمانی مراجعه می شود، لکنت زبان است. لکنت به حالتی گفته می شود که زبان حین حرف زدن دچار مکث، قفل شدگی، تکرار کلمات و حروف و کشیده گویی می شود.

این افراد برای بهبودی باید بیاموزند که چگونه نحوه تنفس کردن خود را با گفتارشان هماهنگ کنند. به این منظور از تکنیک های خاصی برای صحبت کردن به صورت روان برای آن ها استفاده می شود که بسته به شرایط هر فرد، این روش ها می تواند متفاوت باشد.

رشد گفتار و زبان با تاخیر

معمولا برای کودکان یک بازه سنی مطرح است که در آن شروع به سخن گفتن می کنند و به مرور گفتار آن ها شکل می گیرد. حال فرض کنید که کودکی در این بازه زمانی نتواند از لحاظ گفتار و زبان به خوبی رشد کند و یا دیر شروع به حرف زدن نماید. در چنین شرایطی می توان گفت درک کودکان از محیط اطراف خود در حد مطلوبی قرار دارد اما از نظر آسیب دیدگی گفتار، می توانند در سطح های مختلفی قرار گیرند.

اختلال در تولید صدا

گروهی از مراجعین مراکز گفتاردرمانی را افرادی تشکیل می دهند که قادر نیستند الفاظ و صداها را به درستی تلفظ کنند. اما چرا؟ اصلی ترین علت آن ناهماهنگی عضله زبان است اما علل دیگر آن به شرح زیر است:

• کم شنوایی
• ضعیف بودن حس های دهانی
• عدم وجود برنامه ریزی مناسب برای حرکت و گفتار از سمت مغز

از آن جا که افراد مبتلا به این مشکل، اغلب یک یا چند صدا را حذف می کنند، صدای اضافه تولید می کنند و یا ممکن است تلفظ اشتباه نیز داشته باشند، گفتار آن ها به صورت نامفهوم خواهد بود.

آفازی (زبان پریشی)

یکی از مشکلاتی که ممکن است در ناحیه زبانی مغز روی دهد، آسیب دیدگی آن در دوران جنینی، حین تولد و یا قبل از یادگیری زبان است که موجب بروز آفازی در کودکان می گردد. این مشکل برای کودکان موجب بروز مشکلات مختلفی در زبان، گفتار، یادگیری و رفتار آن ها می شود که برای درمان نیاز به آسیب شناسی از سوی یک گفتار درمانگر حرفه ای دارد.

مبتلایان به فلج مغزی

کودکان مبتلا به فلج مغزی دارای ضایعاتی در مغز خود هستند که موجب بروز مشکلات زیر می شود:

• اختلال حسی دهان
• داشتن مشکل برای جویدن، خوردن و تغذیه مستقل
• ناتوانی در کنترل رفلکس های دهانی
• اختلالات درکی و بیانی

مشکل در خواندن و نوشتن

این مشکل اغلب برای کودکانی روی می دهد که اولین سال های تحصیلی خود را در حال سپری کردن هستند. مشکلاتی که برای این کودکان بروز می کند عبارتند از:

• عدم توانایی برای شناخت حروف و کلمات
• عدم تلفظ صحیح حروف
• هجی کردن اشتباه کلمات
• املای اشتباه
• اختلال در یادگیری ریاضی و دروس درکی

این اشتباهات و اختلال ها در خواندن و نوشتن می تواند به مرور گفتار کودک را تحت تاثیر قرار دهد و منجر به بروز مشکلات جدی تری شود. از همین رو لازم است که به موقع شناسایی و درمان گردد.

شکاف کام و لب

بسیاری از کودکان را دیده ایم که دارای شکاف کام و لب هستند. گفتار درمانی برای کودکان دارای شکاف کام و لب اهمیت ویژه ای دارد زیرا لازم است که اندام های گفتاری آن ها به خوبی تقویت شود و تحت آموزش های لازم برای تولید صحیح اصوات قرار گیرند.

اختلالات صوت

این اختلالات مربوط به کیفیت، آهنگ و بلندی صدا است که به شکل های زیر بروز می کند:

• زیر و بم بودن بیش از اندازه صدا
• صدای تو دماغی
• گرفتگی صدا

کم شنوایی

آن دسته از کودکانی که دچار مشکلات شنوایی هستند، از لحاظ گفتار و زبان نیز به مشکلات مختلفی از لحاظ تلفظ و قواعد دچار می شوند. این کودکان به دلیل محدودیت در شنیدن صداهای مختلف، ممکن است در تشخیص و تقلید صحیح صداها با مشکل مواجه شوند. همچنین، درک مفاهیم پیچیده زبانی و ساختار جمله برای آن‌ها دشوارتر است. گفتاردرمانی برای کودکان کم شنوا نقش بسیار مهمی در بهبود این مشکلات ایفا می‌کند. گفتاردرمانگران با استفاده از روش‌های تخصصی و تمرین‌های هدفمند، به کودکان کمک می‌کنند تا مهارت‌های شنیداری خود را تقویت کنند، تلفظ کلمات را بهبود بخشند و درک زبان را افزایش دهند.